تازه‌‌های سایت
خانه >> وبلاگ >> روان‌شناسی >> تصمیم گیری در انتخاب های دشوار
تصمیم به انتخاب
انتخاب

تصمیم گیری در انتخاب های دشوار

همه ما هر روز تصمیم‌گیری و انتخاب می‌کنیم. همه ما می‌خواهیم بدانیم که انجام چه کاری درست است. در زمینه‌های مختلف از اقتصاد گرفته تا تغذیه، در کار حرفه‌ای تا زندگی خانوادگی. مطمئناً اگر کسی می توانست به ما دقیقاً بگوید که در هر موقعیتی کار درست کدام است، این بهترین نعمتی است که ممکن بود به کسی داده بشود.

واقعیت این است که در سال ۱۷۳۸ یک دانشمند هلندی به نام دانیل برنولی این نعمت را به جهانیان هدیه کرده‌است. اما عرضه این نعمت به جهانیان کوچک‌ترین تاثیری در زندگی مردم ایجاد نکرده است. هدیه برنولی به ما این است: فایده‌ای که هر یک  کارها به ما می رساند برابر است با حاصلضرب دو چیز ساده : اول احتمال این که این کار نفعی به ما برساند، و دوم ارزش آن نفع برای ما است. به این معنی که اگر ما بتوانیم این دو را تخمین بزنیم و در هم ضرب کنیم، در هر زمان می دانیم که دقیقاً چه رفتاری باید از خودمان نشان بدهیم.

تخمین احتمال موفقیت، کار ساده ای نیست، ولی تخمین ارزش حاصل از موفقیت در مقایسه با آن بسیار بسیار سخت‌تر است. اینکه شما بفهمید یک چیزی چقدر ارزش دارد، یا چقدر باعث لذت می شود یا چقدر شادی بخش است کار آسانی نیست. چون ارزش گذاری منطقی بسیار پیچیده است.

مغز ما برای زندگی در دنیایی تکامل یافته که خیلی با این دنیایی که ما امروز در آن زندگی می کنیم، متفاوت است. مغز ما برای زندگی در دنیایی ساخته شده که مردم در گروههای خیلی کوچک زندگی می کردند و به ندرت با کسی که خیلی متفاوت با خودشان بود، مواجه می شدند و عمرهای نسبتاً کوتاهی داشتند که در آن زندگی کوتاه تصمیم های کمی باید می گرفتند و مهمترین اولویت زندگی شان این بود که همین حالا هر چه بیشتر بخورند و زاد و ولد کنند.

هرچند هدیه برنولی به ما نشان می دهد که ما در دنیایی که طبیعت ما را برای آن طراحی نکرده است چطور باید فکر بکنیم، اما در عمل ما در استفاده از این فرمول با چالش مواجهه هستیم. ما تنها گونه ای روی زمین هستیم که توانسته سرنوشت خودش را، تا حدی خودش به دست بگیرد. ما هیچ شکارچی قابل توجهی نداریم. ما محیط فیزیکی خودمان را می توانیم کنترل کنیم. چیزهایی که معمولاً باعث از بین رفتن گونه ها می شود دیگر برای ما خطری محسوب نمی شوند. تنهای چیزی که می تواند ما را از بین ببرد تصمیمات خودمان است. تصمیماتی که محققان به آن “انتخاب دشوار” می گویند.

این شانس وجود دارد ، انتخاب دشواری که راجع به آن فکر می کنید یک چیز بزرگ و مهم باشد، در نگاه اول، به نظر می رسد انتخاب‌های دشوار موقعیت هایی زجر آور و استرس زا باشند. روانشناسان بر این عقیده هستند که انتخاب های سخت و نقشی که در زندگی ما بازی می کنند را به درستی درک نکرده ایم. فهمیدن انتخاب‌های سخت  و دشوار نیروی پنهان هر کدام از ما را آشکار می کند.

در انتخاب های آسان، یک انتخاب بر دیگری ارجعیت دارد. انتخاب سخت، می تواند انتخاب بین دو گزینه (بد و بدتر )،(خوب و خوب ) باشد یا طوری باشد که خوب یا بد آن برای شما کاملا مشخص نباشد.

شاید نباید این طور فکر کنیم که انتخابای سخت، سخت هستند چون که ما نادانیم. آنها سخت هستند چون اصلاً بهترین گزینه وجود ندارد.  مطالعات نشان داده در بیشتر موارد ما راه بی دردسرتر و کم ریسک تر را انتخاب می کنیم. دلیل این رفتار ما ریشه در ترس های درونی و ترس از ناشناخته ها دارد.

فرض کنید می خواهید شغل انتخاب کنید: یک بانکدار سرمایه گذار یا یک هنرمند گرافیست. چیزهای گوناگونی درباره چنین انتخابی وجود دارند، مثل هیجان کاری، امنیت مالی، زمان داشتن برای تشکیل خانواده و …

پس ما دو شغل داریم که هیچ کدومشان از دیگری بهتر نیست یا به اندازه هم خوب نیستند. در این وضعیت انتخاب ما چگونه خواهد بود؟ مقایسه ویژگی های دو شغل چیزی هست که ما اغلب انجام می دهیم.

ما ناآگاهانه فرض می کنیم که ارزش هایی مثل عدالت، زیبایی، مهربانی، با مقادیر علمی مرتبط هستند و می توان با اعداد حقیقی بیان کرد. ولی درباره ارزش ها این طوری نیست. ما به عنوان موجودات فرا-روشنفکر، تمایل داریم فرض کنیم که تفکر علمی کلید هر چیزی در این دنیا است. ولی دنیای ارزش ها متفاوت از دنیای علم است، جنس یک دنیا را می توان با اعداد حقیقی بیان کرد جنس دنیای دیگر را نمی شود. درک این موضوع بر روی عملکرد ما در مواجهه با انتخاب های سخت تاثیر مهمی دارد.

جدای از ارزشهای کلی، در زندگی بعضی از ارزشها با توجه به اصولی  است که ما در زندگی برای خود تعریف می کنیم و منحصر به شخصیت ماست. همین ارزشهای شخصی در انتخاب های سخت به کمک ما می آیند. مطالعات نشان داده، در این موارد دلایلی که از بیرون (محیط ) به ما دیکته می شود، تاثیری در موفقیت ما ندارد به همین دلیل به انتخاب های دشوار به عنوان فرصتی برای آشکار شدن نیروهای نهفته انسان نگاه می کنند و همین نیرو برای ما دلایل موجه می سازد، دلایلی که به ما دیکته نشدند در عوض، دلایلی است که خودمان خلق کردیم و حمایت می کنیم! وقتی برای خودمان دلیل تراشی می کنیم که چطور آدمی باشیم، ما با تمام وجود تبدیل می شویم به آدمایی که می توانیم تا حدودی نویسندگان زندگی خودمان باشیم.

بنابراین وقتی که با انتخابی سخت رو به رو می شویم، نباید سرمان را به دیوار بکوبیم و تلاش کنیم که بفهمیم کدام انتخاب بهتر است. هیچ بهترین انتخابی وجود ندارد. به جای آن باید در سوال باشیم. به طور مثال: من قراره کی باشم؟ کاری که ما در انتخابی سخت می کنیم، خیلی زیاد به فردیت خودمان بستگی دارد.

آدمایی که نیروی طبیعی درون را در انتخاب‌های سخت تمرین نمی دهند، و درگیر ترس و راحتی هستند، دستخوش پیشامدها می شوند. انتخابهای سخت و دشوار موقعیت های ارزشمندی برای ما هستند تا آنچه که ویژه شرایط نوع بشر هست رو جشن بگیریم، در فضای انتخابهای سخت، ما این قدرت رو پیدا می کنیم که برای خودمون دلیل بتراشیم که همان انسان متمایزی باشیم که هستیم و به همین علت انتخاب‌های سخت نفرین شده نیستند بلکه رحمت اند.

منبع: قضاوت آنلاین

لینک کوتاه مطلب http://www.ghazavatonline.com/?p=19428

درباره ی زهرا امیدی

فوق لیسانس فیزیک اتمی با سوابق متمادی تدریس در مدارس آموزش و پرورش و عضو گروه تحریریه قضاوت آنلاین، علاقمند به مسائل آموزشی، تربیتی و روانشناسی که تمایل دارم تجارب خود در این خصوص را با کاربران به اشتراک گذارم.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *