خانه >> دسته بندی نشده >> زندگی نامه شيخ محمد عبده بروجردي
شیخ محمد تقی عبده بروجردی

زندگی نامه شيخ محمد عبده بروجردي

شيخ محمدتقي عبده (بروجردي)، چهره‌اي شاخص و يكي از حقوقدانان كاردان و مبتكر دادگستري نوين بود. قاطعيت، درايت و نوآوري هاي او در امور قضايي مشهور خاص و عام است. او نزديك به سي سال رياست محكمه عالي انتظامي قضات را بر عهده داشت و به بياني ديگر قاضي القضات دادگستري بود.

شيخ محمد تقي عبده، فرزند شيخ ملاحسين بروجردي، در سال ۱۳۰۰ (هـ. ق.) برابر با ۱۲۵۸ (ش.) در بروجرد به دنيا آمد. جدش ملامحمدتقي گلپايگاني بود. شيخ محمد، پدرش را در دوران كودكي از دست داد. او از طفوليت به كسب علم و فراگيري فقه و معقول و منقول پرداخت. در سن شانزده سالگي، پياده راهي تهران شد و تحت حمايت آقا سيد ريحان الله كه از مجتهدين به نام عصر خود بود، قرار گرفت و به تحصيل خود ادامه داد و از محضر آيت الله ميرزا حسن آشتياني، آيت الله لاهيجي، ميرزا هاشم حكيم و شيخ حسين ناظرزاده استفاده برد و در اصول فقه،؛ ادبيات عرب، حكمت و منطق تبحر يافت. در سن بيست و يك سالگي از محضر آيت الله العظمي ميرزا حسن آشتياني به درجه اجتهاد نايل شد. در اين زمان، به معلمي روي آورد و به توصيه استادش در مدرسه دانش كه بعدها به مدرسه ثروت تغيير نام داد و مديريت آن با ميرزا احمدخان حنانه بود، مشغول به تدريس شد. پس از چندي مدرسه آلماني «ايران و آلمان» در تهران گشايش يافت و شيخ عبده با معرفي ميرزا عبدالعظيم خان قريب به اين مدرسه رفت و به تدريس زبان و ادبيات عرب پرداخت. در اين مدت، دو كتاب در زمينه صرف و نحو عربي نوشت و زبان آلماني را در همان مدرسه فرا گرفت و زبان فرانسوي را نيز با شركت در دوره‌هاي شبانه مدرسه آليانس آموخت.

خوي و خصلت بارز شيخ عبده، جديت او در كارهايش بود. دهخدا در اين باره مي‌گويد: «شيخ محمد عبده بروجردي علاوه بر صلاحيت علمي، داراي فضائل معنوي فراواني است و براي او احترام زيادي قائل هستم».

شيخ عبده در عمل به واجبات و اجتناب از منهيات بسيار دقيق بود و نمازش را حتماً سر وقت ادا مي‌كرد.

در سال ۱۳۳۱ (هـ. ق.) از مدرسه آلماني كناره گرفت و به دستور ميرزا احمدخان اشتري كه معاونت وزارت عدليه را بر عهده داشت، به عنوان عضو محكمه استيناف تهران، آغاز به كار كرد. پس از چندي سال مدعي العموم استيناف شد و در اين سمت تا زمان انحلال عدليه و تشكيل دادگستري نوين، باقي ماند. پس از تشكيل دادگستري نوين به مستشاري ديوان تميز و كمي بعد به عضويت محكمه انتظامي قضات منصوب شود.

علي اكبرخان داور (باني دادگستري نوين) كه به شخصيتي با خصوصيات شيخ عبده جهت تصدي رياست دادگاه انتظامي قضات نياز داشت، او را مناسبترين فرد براي اين امر خطير تشخيص داد و شيخ عبده عهده‌دار رياست دادگاه انتظامي قضات دادگستري شد و تا زمان بازنشستگي، حدود سي‌سال در اين پست به انجام وظيفه پرداخت.

در مدت رياست او در دادگاه انتظامي قضات، هيچ كس نديد و نشنيد كه به سفارش اين و آن و يا ملاحظه فلان مقام و بهمان موقعيت، بيگناهي را محكوم و گناهكاري را تبرئه كند. اصولاً چون همه با روحيات و خصوصيات او آشنا بودند، چنين توقعاتي از او نداشتند.

شيخ محمد عبده همواره مي‌گفت: «هر قاضي داراي دو پرونده است يكي پرونده‌اي كه در وزارتخانه دارد و يكي هم در سينه من است». هرگاه به پرونده قاضي خوشنامي رسيدگي مي‌كرد، اگر به نظري مخالف بر مي‌خورد مي گفت: «هر چند قضيه اين است نه آن كه ايشان مرقوم داشته‌اند، ولي چون نظر قاضي نيز طرفداراني دارد، نظر ايشان تخلف نبوده و محمول به نظر قضايي است».

شيخ عبده، در كنار فعاليت هاي قضايي، به تدريس در مدرسه عالي حقوق و سپس دانشكده حقوق تهران مي‌پرداخت. ابتدا دروس فقه و اصول و سپس حقوق مدني و اصول محاكمات مدني را تدريس مي‌كرد. پس از دانشكده حقوق، بيشتر در كلاسهاي قضايي دادگستري و حوزه‌هاي علميه تهران مانند حوزه علميه صدر و همچنين مدرسه عالي سپهسالار به تدريس مي‌پرداخت. در دوران بازنشستگي نيز تا پايان عمر مدرس دانشكده الهيات دانشگاه تهران بود و عموماً دروس اصول فقه و معارف اسلامي را ارائه مي‌داد. يكي از شاگردان او، استاد محمود شهابي بود كه بعدها دانشيار شيخ عبده شد و پس از كناره گيري شيخ عبده و به توصيه او، استادي درس‌هاي تدريس وي را بر عهده گرفت.

شيخ عبده در دهه ۱۳۱۰ (ش.) پايان نامه دكتراي خود تحت عنوان «انحلال عقد واحد به عقود متعدد» را ارائه داد.

نظرات او در امور قضايي، همواره جزو نمونه‌هاي ابتكاري و جالب توجه قضايي و حكميت و استدلالهاي حقوقي به شمار مي‌آمد و مرجعي تمام عيار در علوم حقوقي و اصول محاكمات شناخته شده بود.

آثار تاليفي باقي مانده از او عبارتند از:

۱- حقوق مدني
۲- شرح قانون مدني
۳- كليات حقوق اسلامي
۴- اصول و رويه قضايي مستخرجه از آراي ديوان عالي تميز
۵- صرف و نحو عربي.

شيخ محمد عبده (بروجردي) در سحرگاه پانزدهم تيرماه ۱۳۴۶ (ش.)، پس از اداي نماز صبح چشم از جهان فرو بست و بر جنازه او مرجع عالي قدر آيت الله العظمي مرعشي نجفي، نماز ميت خواند. پيكرش در جوار مرقد حضرت معصومه (س) در شهر قم به خاك سپرده شده است.

منبع: قضاوت آنلاین

به نقل از مبارکيان، عباس، چهره ها در تاريخچه نظام آموزش عالي حقوق و عدليه نوين، چاپ اول، انتشارات پيدايش، تابستان ۱۳۷۷

درباره ی مدیر سایت

دانشجوي کارشناسي ارشد حقوق خصوصی و علاقمند به فناوري اطلاعات و ارتباطات. از زمان آشنایی با فضای مجازی، مشاهده سایت های حقوقی و معایب آنها؛ تصمیم داشتم تا وب سایت حقوقی آموزشی با قابلیت دانلود رایگان انواع فایل های صوتی، ویدیویی،کتب الکترونیکی و ... که فاقد آن ایرادات باشد را تأسیس نمایم که به لطلف خدا در سال گذشته میسر شد. بخش های مختلف سایت به مرور تکمیل خواهد شد به نحوی که مطالب آن حوزه های مختلف حقوقی را در برداشته و بتواند نیازهای متنوع کاربران را پوشش دهد.«تا چه قبول افتد و چه در نظر آید»

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

لطفاً به معادله ریاضی پاسخ صحیح دهید. محدوديت زماني آزار دهنده است.لطفاً کد امنيتي را مجدد بازگذاري کنيد.